اثرانگشت

اثر انگشت در انسان، اثری از سایش شیارهای پایانه انگشت است. با توجه به اینکه هیچ دو انسانی اثر انگشت مشابه ندارند، می‌توان از این اثر برای شناسایی افراد بهره ‌برد.

اثر انگشت برجستگی‌های بسیار ریز (قابل رؤیت با چشم غیره مسلح) است که در لایه اپیدرم پوست کف دست‌ها و پاها وجود دارد. به علت ترشحات چربی زیر پوست این آثار انگشت بر اجسام صاف قرار می‌گیرد که همچنین برای وضوح آن می‌توان از پودری استفاده کرد که جذب این چربی‌ها شده و آنها را به صورت واضح نمایان سازد. اثرانگشت در تعیین هویت از دقت ۱۰۰٪ برخوردار بوده و حتی در دوقلوهای یکسان نیز اثر انگشت، متفاوت است. به‌گونه‌ای که امکان شباهت اثر انگشت دو انسان، یک شصت و چهار میلیاردم می‌باشد.

ایجاد اثر انگشت یک صفت ارثی- محیطی است که هر عامل قبل از تولد می‌تواند بر آن اثر گذارد مانند فشارهای روحی و روانی بر مادر و حتی فشاری که نوزاد وقت تولد متحمل می‌شود و حتی کمی تفاوت در درازای بند ناف باعث تغییر خطوط سرانگشت می‌شود[1]. اثرانگشت کمی پس از تولد کاملاً تثبیت شده و غیر قابل تغییر است.

اثر انگشتان یک دست یا دو دست هیچ شباهت یا رابطه‌ای با هم ندارند به همین دلیل در تشخیص هویت و انگشت نگاری از همه انگشتان دو دست نمونه برداری می‌شود.

فصل دوم: تاریخچه و پیشینه

قبل از پیدایش امضا، مهر و اثر انگشت، انسان متمدن برای حصول اطمینان به طرف معامله و یا تعهد خود دو مرحله جالب پیموده است.

اول زمانی که گران ترین سرمایه ی معنوی یعنی شرف و حیثیت اجتماعی خود را فقط شفاهاً وثیقه ی اجرای تعهد و قول خود قرار داده و تا روزی که وفای به عهد نموده و دین و تعهد خود را از گردن برداشته است و دیگر بار تار مویی از ریش و سبیل خود را به متعهدله داین سپرده و آنرا وسیله ضمانت و اجرای تعهد و قول خود قرار داده است. این دوره از جالب ترین ادوار اجتماعی و اخلاقی انسان بود، در این مرحله فقط آنچه بر روابط حاکم بود، ایمان و صفای ظاهر و باطن بود و قانون گذار، قاضی و مأمور اجرا، خود فرد بود و بس.

دوم دوران استفاده از مهر فرا رسید، که یک آلت سنگی یا فلزی بود و معرّف تعلق آن به فردی می شد که اسم یا عنوان شخص بر روی آن نقش می بست. مهر در هر مقام و منزلت علمی و سیاسی و مذهبی وجود داشت و هر کس بنا به سلیقه و شوق و امکاناتش سفارشی برای تهیه آن می نمود و هر قدر صنعت و تکنیک بشر ترقی نموده به همان اندازه بر ظرافت و ریزه کاری آن افزوده شده تا حتی المقدور از تشابه و تقلید و احتمالاً از جعل آن جلوگیری شود.

در تاریخ بعد از حمله ی عرب به ایران موارد متعددی از وجود مهر در صدر فرامین سلاطین و امرای وقت و احکام و فتاوای فقها و مجتهدین مکرّر دیده می شود.

به موازات آن اسناد و مدارکی که تحت عنوان یکی از عقود مندرج در فقه از طرف محررین شرعی نوشته شده، اعم از قباله ی نکاحیه یا بیع و تقسیم نامه و غیره مشاهده می شود که مهر عاقد و محرر فقیه در آن جای برجسته ای دارد و برای معتبر ساختن آن ها به صور و اشکال مختلف و عناوین گوناگون بکار رفته است.[2]

با همه ی این اوصاف، مهر که عامل سازنده اقبار اصلی نوشتجات آن روز بود، می توانست از دارنده آن جدا شود و به دست دیگری افتد و مورد استفاده ی نابجای دیگران واقع شود. خصوصاً اینکه غالباً فرامین و فتاوا و قباله ها با خط منشی تحریر می یافت و کمتر موردی می شد که صاحب مهر، سندی را با خط خود بنگارد و آنرا مهر کند چون قدما نگارش هر سندی را از ناحیه خود دون شأن و منزلت خود می دانستند مگر محررینی که در سطح پایین بودند. بنابراین حفظ و حراست مهر بخصوص در مقامات مالی، همیشه دارنده اش را در هراس و نگرانی دائمی می گذاشت و احتمال مفقود شدن آن نیز مزید بر این واهمه بود لذا عده ای آن را نگین انگشتر خود می نمودند و جمعی با زنجیر بر گردن خود می بستند تا مجالی برای سوء استفاده ی احتمالی نباشد.

سلاطین بزرگ را در تاریخ می شناسیم که برای نگه داری مهر خود امینی داشتند و آن را مهردار سلطنتی می نامیدند و از آنجایی که مهر با امور مالی و نقدی مربوط بوده معمولاً عنوان مهرداری با سمت خزانه داری توأم می شد. امرا و حکام زمانی به فرمان پادشاه همت می گماردند و آنرا قبول می نمودند که از تعلق مهر به مقام سلطنت و قضا مطمئن می شدند. با این حال سوء استفاده های بسیاری از مهر برای ساختن اسناد و مدارک مهم و پر ارزش شده است و رنج ها و زحمت های مثمر اثر یا بی فایده ای برای شناخت اصالت و تعلق آن ها به صاحب مهر شده است. آنچه محقق شده این است که پیدایش مهر و استفاده از آن به معنی امروز بعد از اختراع کاغذ است. زیرا استفاده از این وسیله ملازمه ی مستقیمی با وجود کاغذ داشته است.

[1]. سایت همشهری آنلاین

http://hamshahrionline.ir/details/41693

[2]. میثاقی ممقانی، ابراهیم خلیل، تیر1354، نقش امضا و اثرانگشت از نظر قانونی، مجله کانون، دوره اول، شماره 186، ص 30.

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

آثار حقوقی امضا، مهر و اثرانگشت در حقوق مدنی و تجارت