سابقه ایجاد بورس در ایران

بورس ایران به دنبال تحولات اقتصادی و اجتماعی دهه 1340، و با توجه به ارتباط گسترده سیاسی و اقتصادی ایران در آن دوره با نظام اقتصاد سرمایه­داری غربی، متولد شد. فکر اصلی ایجاد بورس اوراق بهادار در ایران به سال 1315 بر میگردد. در این سال یک کارشناس هلندی و یک کارشناس بلژیکی به منظور بررسی و اقدام در مورد تهیه و تنظیم مقررات قانونی ناظر بر فعالیت بورس اوراق بهادار به ایران آمدند، اما مطالعات آن دو با آغاز جنگ جهانی دوم متوقف گردید. پس از کودتای 28 مرداد 1332، مجدداً در سال 1333 مأموریت تشکیل بورس اوراق بهادار به اتاق بازرگانی و صنایع و معادن، بانک مرکزی و وزارت بازرگانی وقت محول گردید. این گروه پس از دوازده سال تحقیق و بررسی در سال 1345، قانون و مقررات تشکیل بورس اوراق بهادار تهران را تهیه و لایحه مربوطه را به مجلس شورای ملی ارسال داشتند. این لایحه در اردیبهشت ماه سال 1345 تصویب شد، اما به دلیل عدم آمادگی محافل صنعتی و بازرگانی، در بهمن ماه سال 1364 بورس تهران با ورود سهام بانک صنعت و معدن و نفت پارس، فعالیت خود را آغاز نمود     (یحیی زاده فر و شمس، 1389).

 

2-2-3- جایگاه بورس اوراق بهادار در بازار سرمایه ایران

هرچند که بازار اوراق بهادار مفهومی محدودتر از بازار سرمایه دارد، لیکن در ایران نیز همانند بسیاری از کشورهای در حال توسعه، شبکه بانکی بر بازار سرمایه غلبه داشته است و بازار سرمایه ایران کم و بیش در بورس اوراق بهادارتهران متجلی می­شود که پیشینه آن به سال 1346 باز می­گردد. از این رو در گام اول، اقتصاد ایران برای دستیابی به رشدی درون­زا و قابل قبول نیازمند گسترش منابع پس­انداز واقعی است، در گام دوم باید وضعیت بازار سرمایه کشور را برای تجهیز منابع مالی و انباشت سرمایه ساماندهی نماید.         بی­گمان نقطه آغاز حرکت از بورس اوراق بهادار می­باشد. یک بازار خوب می­تواند ضمن افزایش کارایی بازار سرمایه و بهره­مند ساختن بخش­های تولیدی از منابع حاصل از آن فشار تقاضا را برای منابع مالی در بازار پول به کمترین حد ممکن کاهش دهد. علاوه بر این، ارتباط بازار سرمایه ایران با شبکه­های مالی بین­المللی می­تواند زمینه برخورداری از سرمایه­های خارجی را نیز فراهم آورد. همچنین یک بازار مالی خوب باید به گونه­ای عمل کند که « شفاف و قاعده­مند» باشد (مهرانی و رسائیان، 1388). در این راستا سازمان بورس اوراق بهادار تلاش می­کند تا با به کارگیری سیاست­های زیر بتواند تا حدود زیادی از کاستی­های مشهود کنونی بازار سرمایه بکاهد:

  • اصلاح ساختار بازارهای مالی کشور،
  • ایجاد تنوع ابزاری در بورس،
  • گسترش جغرافیایی بورس، و
  • گسترش موضوعی بورس (فرزین وش و اسماعیلی، 1387).

 

2-2-4- معيارهاي تشخيص ميزان و نحوه فعاليت يك بورس

معيارهاي تشخيص ميزان و نحوه فعاليت يك بورس عبارتند از:

  1. حجم معاملات بورس،
  2. ميزان آشنايي مردم با بورس اوراق بهادار،
  3. وجود مؤسسات خدمات امور مالي و مؤسسات مشاوره­اي،
  4. وجود نهادهاي مالي و سرمايه­گذاري همچون شركت­هاي سرمايه­گذاري، صندوق­هاي بازنشستگي،  شركت­هاي بيمه و بانك­ها،(كرامر و سورچر[1]، 2006).
  5. وجود مقررات جامع شامل:

الف- قوانين ناظر بر چگونگي انتشار و توزيع عمومي اوراق بهادار

ب- چگونگي انجام معاملات بورس

ج- افشاي اطلاعات مربوط به شركت­هايي كه اوراق بهادار آنها در بورس معامله مي­شود.

د- نظارت بر معاملاتي كه از سوي اشخاصي كه رابطه نزديكي با شركت منتشر كننده اوراق بهادار دارند صورت مي­گيرد.

  1. سرعت انجام و تسويه معاملات،
  2. عادلانه بودن قيمت اوراق بهادر: هر چه شفافيت اطلاعاتي در بازار بيشتر باشد قيمت بازار يك سهم به ارزش واقعی آن نزديكتر خواهد بود،
  3. نبود قدرتهاي با نفوذ در بازار اوراق بهادار،
  4. نبود تقلب، تباني و زد و بندهايي كه منجر به ضرر و زيان عامه مردم و سود سرشار براي گروه محدود مي­شود(ال – شيب[2]، 2006).

 

[1] – Kramer & Sorcher

[2] – Al-Shiab

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

شناسایی و رتبه¬بندی عوامل موثر بر تصمیم¬گیری سهامداران در خرید سهام عادی در بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از تکنیک¬های تصمیم¬گیری چند معیاره