شخصیت عبارت است از جنبه هایی از حیات انسان، اجازه می دهد پیش بینی کنیم که انسان در اوضاع و احوال معین چه رفتاری از خود نشان می دهد. (مشبکی، 1377).

شخصیت مجموعه ای از ویژگی های نسبتا پایدار است که مشترکات و تفاوت های روانی افراد را مشخص می‌کند(مقیمی، 1377).

در لغت نامه وارن[1] تعریف شخصیت چنین آمده است : شخصیت به جنبه های عقلی، عاطفی، انگیزشی  و فیزیولوژیکی فرد گفته می شود به عبارت دیگر به مجموعه مولفه هایی که انسان را سرپا نگه می داد گفته می‌شود (مای، لی، ترجمه منصور 1387). در این تعریف مجموعه عوامل درکنار هم قرار داده شده است اما اشاره‌ای به یکپارچگی این عوامل پیدا نشده است.

آلپورت، محققین بزرگ در این زمینه، شخصیت را سازمان پویای بدنی و روانی به عنوان ویژگی های رفتاری و فکری در فرد می داند در این تعریف یک عامل مهم یعنی سازمان یابی عوامل تشکیل دهنده شخصیت اشاره شد، اما جنبه های فکری و رفتاری انسان از هم متمایز گردیده است در حالیکه این مغایر با مفهوم رفتار از نظر روانشناسی است. شلدون[2]، پویا بودن شخصیت را در تعریف خود مطرح نمود و آن را چنین عنوان کرد :               « شخصیت یا سازمان یافتگی پویشی جنبه های عقلی،عاطفی، انگیزشی و فیزیولوژیکی فرد می گویند » (کریمی 1389).

پیرون [3]، وحدت یافتگی را همراه با جنبه های متمایز در تعریف خود برجسته می نمایند بدین صورت که شخصیت به وحدت یافتگی تام و تمام یک فرد همراه با ویژگی های افتراقی دایم مثل هوش و مزاج در رفتار اطلاق می گردد. (کریمی، 1389).

کتل[4]، از مقوله محتوایی در شخصیت خارج شده و جنبه کاربردی، شخصیت را در تعریف خود عنوان و آن را چنین تعریف می کند : « شخصیت چیزی است که به ما اجازه می دهد پیش بینی کنیم که شخصیت در یک موقعیت معین چه خواهد کرد، یعنی چه عملی از او ناشی خواهد شد » (پروین، ترجمه کدیور، 1381).

هیلگارد[5] شخصیت را الگوهای معین از رفتار و شیوه های تفکر می داند که نحوه سازگاری مشخص را با محیط تعیین می کند ( پروین، ترجمه کدیور، 1381).

اگر وجود مشترک تعریف های فوق را مورد نظر قرار دهیم به نقاط اشتراک می رسیم که در همه آن ها اولاً به یک رشته از ویژگی ها و خصوصیات جسمی و روانی اشاره دارند ثانیا در همه تعریف ها، به مساله تمایز، افتراق و مشخص کردن فرد از افراد دیگر به طور صریح یا تلویحی اشاره کرد.

[1] waren

[2] sheldon

[3]  pieron

[4] Cuttel

[5] Hilgard

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

رابطه پنج عامل بزرگ شخصیت با حل تعارض و سازگاری زناشویی