معنای لغوی نظارت

مفهوم نظارت از جمله مهم‌ترین مسایل در هر نهاد و سازمان و به طور کلّی در هر نظام سیاسی و اجتماعی است و با مسئولیت اجتماعی پیوندی ناگسستنی دارد. اندیشمندان و صاحب‌نظران این عرصه‌ها از گذشته‌های دور به فراخور به این موضوع پرداخته و تعاریف گوناگونی ارائه کرده‌اند.

نظارت در اصل واژه‌ای عربی است که از ماده « نَظَرَ» و به معنای نگاه توأم با تأمل و اعتبار آمده است و بیشتر به معنای حاصل مصدر یعنی به رأی صادره از سوی نظار به کار می‌رود. همچنین نظارت را به معنای نگریستن در چیزی با تأمّل، چشم‌انداختن، حکومت کردن میان مردم و فیصله دادن دعاوی ایشان، یاری دادن و مدد کردن و نیز به معنای چشم بصر، دیده، فکر، اندیشه، تفکّر، رویه، دقّت، تدبّر و … آورده و همچنین آن را به معنای نظرکردن و نگریستن به چیز، مراقبت و در تحت‌نظر و دیده‌بانی داشتن کاری، نگرانی و مباشرت معنا کرده‌اند (دهخدا ، 1385 : 233).

و نیز مرحوم معین در فرهنگ لغت خود نظارت را نگریستن، دیدن و مراقبت در انجام کاری دانسته است.

همچنین نظارت را عمل ناظر، و ناظر را در اصطلاح به معنای کسی که بر کار دیگری نظارت می‌کند تا عمل او به صورت صحیح صورت گیرد، معنا کرده‌اند. (جعفری لنگرودی، 3650 و 3603، 1381)

معادل واژه نظارت در زبان انگلیسی، از جمله واژه­های زیر پیشنهاد شده‌اند: monitoring, inspection, overseeing, control, stewardship, supervision

همچنین عده‌ای نظارت را به معنای اعمال محدودیت که ترجمه واژه کنترل در زبان فرانسه است آورده‌اند (خورشیدی، 1، 1387).

بند دوم: معنای اصطلاحی نظارت

در تعریف مصطلح، نظارت به مجموعه عملیاتی گفته می‌شود که طی آن، میزان تطابق عملکرد اشخاص با قوانین و مقررات سنجیده می‌شود تا از این طریق به مطابقت نتاج عملکرد با هدف‌های مطلوب، اطمینان به دست آید (اخوان کاظمی، 1391،31).

نظارت در حقوق اساسی نیز بررسی و ممیزی و ارزشیابی کارهای انجام شده یا در حین انجام و انطباق آن‌ها با تصمیمات اتخاذ شده و همچنین قانون و مقررات در جهت جلوگیری از انحراف افراد تعریف شده است (قاضی، 352، 1383).

به طور خلاصه، نظارت در مفهوم حقوقی عبارت است از بازرسی و سنجش و ارزیابی اقدامات مجریان. و ناظر کسی است که به منظور چنین بازرسی و ارزیابی و سنجش تعیین می‌شود (عمیدزنجانی و همکار، 1389،15).

آنچه در مجموع نظریات مختلف در تعریف نظارت می‌توان یافت آنکه در همه تعاریف، نظارت را نوعی آگاهی و اطلاع از آنچه در حال وقوع است دانسته‌اند. به عبارتی نظارت مقایسه ضمنی بین آنچه هست و آنچه باید باشد و انجام اموری در راستای رسیدن به هدف مطلوب است (ایزدهی، 6، 1390). این نظارت می‌تواند در موضوعات مختلف یا به شیوه‌های مختلفی اعم از پیشینی یا پسینی، استصوابی یا استطلاعی، مستفیم یا غیرمستقیم، نهان یا آشکار و بسیاری انواع دیگر اِعمال گردد.

نظارت در اصطلاح حقوقی به معنای داشتن اختیار قانونی برای دقت و بررسی  و سنجش اعمالِ اشخاصی است که مورد نظر قانونگذار یا شخص ناظر است.

از بْعد حقوقي، نظارت عبارت است از: رابطه‌اي که ميان مراجع نظارت‌کننده و نظارت شونده برقرار مي‌شود و ماهيت و محتواي اين رابطه به‌گونه‌اي است که عملکرد، وظايف و مجموعه اجزاي نظارت‌شونده، با قوانين، مقررات و ساير منابع نظارت مقايسه شده و در جهت اهداف يا خواسته‌هاي آن‌ها سوق داده مي‌شود.

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

نظارت مجلس شورای اسلامی بر قوه مجریه از طریق کمیسیون‌های داخلی