به سهم خود برای مجموعه ی دانشگاه آزاد اسلامی که همواره یکی ازقطب های بزرگ علمی و آموزشی کشور محسوب شده و فرهیختگان بسیاری را تربیت و هدایت کرده است و همین طور اساتید ارزشمند رشته های علوم آزمایشگاهی و بیوشیمی آرزوی توفیق روز افزون را از درگاه ایزد توانا دارم.
ودر نهایت این پایان نامه را به پدر و مادر عزیزم جناب آقای احمد رضا احمدی و سرکار خانم ناهید حاجی خانی و همین طور خواهر دوست داشتنی ام خانم الهه احمدی و تمام دانش پژوهان سرزمینم ایران تقدیم میکنم.

فهرست مطالب
چکیده 1
فصل اول: کلیات
1-1- تاریخچه بیماری دیابت2
1-1- 1- تعریف دیابت ملیتوس4
1-1-2- تقسیم بندی دیابت4
1-1- 3- تعریف دیابت ملیتوس نوع دو5
1-1-4- کالبد شناسی و عملکرد لوزالمعده6
1-1- 5-انسولین 8
1-1- 6- عملکرد انسولین9
1-1-7- عوارض حاد دیابت10
1-1- 8- عوارض مزمن دیابت 10
1-1- 9- درمان دیابت نوع دو 12
1-2- تعریف استرس اکسیداتیو 13
1-2-1- شاخص های ارزیابی استرس اکسیداتیو14
1-2-2- مشکلات عمومی تعیین استرس اکسیداتیو17
1-2-3-تعریف رایکال آزاد20
1-2-4- زنجیره واکنشی رادیکال های آزاد21
1-2-5- گونه های فعال اکسیژن21
1-2-6- گونه های فعال نیتروژن23

1-2-7- گونه های رادیکالی ثانویه25
1-2-8- عملکردهای فیزیولوژیکی گونه های واکنشی25
1-3- سیستم های دفاع آنتی اکسیدانی26
1-3-1- تعریف آنتی اکسیدان26
1-3-2- آنزیم های آنتی اکسیدانی 29
1-3-2- آنتی اکسیدان های آنزیمی فرعی ( ثانویه ) 34
1-3-4- آنتی اکسیدان های غیر آنزیمی 35
1-3-5- آنتی اکسیدان های تغذیه ای37
1-3-6- سایر آنتی اکسیدان ها39
1-4گزنه((Nettle41
1-4- 1- نام‌های دیگر گیاه گزنه41
1-4-2- ویژگی‌های گیاه گزنه42
1-4-3- کاربرد داخلی گیاه گزنه42
1-4-4- نحوه کاربرد داخلی گیاه گزنه42
1-4-5- نحوه کاربرد موضعی گیاه گزنه42
1-4-6ترکیبات بیوشیمیایی گزنه43
1-4-7- نکات لازم هنگام مصرف گیاه گزنه43
1-4-8- پراکندگی گیاه گزنه در ایران44
1-4-9- تاثیر گیاه گزنه بر دیابت44
فصل دوم : مواد و روش ها
2-1مواد ونمونه های آماری45
2-2وسایل و تجهیزات آزمایشگاهی46
2-3روش انجام آزمایش های فرعی طرح47
2-3-1اندازه گیری قند خون (گلوکز)47
2-3-2اهمیت بالینی گلوکز47
2-3-3مراحل آزمایش گلوکز47
2-3-4اندازه گیری میزان آنزیم های (SGOT) و (SGPT)48
2-3-5اهمیت بالینی SGOT48
2-3-6اهمیت بالینیSGPT48
2-3-7مراحل آزمایش آنزیم(SGOT) 49
2-3-8مراحل آزمایش آنزیم(SGPT) 49
2-3-9اندازه گیری میزان کلسترول خون49
2-3-10مراحل آزمایش کلسترول49
2-3-11اهمیت بالینی کلسترول49
2-3-12اندازه گیری میزان تری گلیسرید خون50
2-3-13اهمیت بالینی تری گلیسرید50
2-3-14اندازه گیری میزانHDL50
2-3-15اهمیت بالینی HDL50
2-3-16مراحل انجام آزمایشHDL51
2-3-17اندازه گیری میزان LDL خون51
2-3-18اهمیت بالینیLDL51
2-3-19مراحل انجا م آزمایشLDL52
2-4روش جمع آوری سرم نمونه ها و گروه بندی ها 52
2-4-1روش آماری تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………52
فصل سوم: نمودار و نتایج
فصل چهارم: بحث و نتیجه گیری
4-1اپید میولوژی دیابت در جهان62
4-2اپیدمیولوژی دیابت در ایران63
4-3تاثیر گذاری ژنتیک بر دیابت65
4-4- شرح مختصری در مورد استرس اکسیداتیو و ارتباط آن با دیابت 66
4-5تعریفی از رادیکال آزاد67
4-6انواع آنتی اکسیدان ها67
4-7روند فعالیت آنتی اکسیدان ها67
4-8دیابت و استرس اکسیداتیو68
4-9سابقه گیاه دارویی گزنه………………………………………………………………………………………………………………68
4-10ارزیابی استرس اکسیداتیودر بیماری دیابت68
4-11ارزیابی نتایج تحقیق71
4-11-1مدت زمان درمان، میزان دوز دارو و روش مصرف دارو71
4-11-2روش کار 71
4-11-3 نتیجه گیری نهایی71
4-11-3-1سابقه ی تحقیق71
4-11-3-2نتایج حاصله72
4-11-3-3نتایج آزمایش های اصلی طرح: سوپر اکسید دسموتاز(SOD) و نیتریک اکساید(NO)72
4-11-3-4نتایج آزمایش های فرعی طرح:شامل گلوکز،تری گلیسرید، کلسترول،SGPT,SGOT,HDL, LDL73
4-12پیشنهادات74.
منابع فارسی75
منابع انگلیسی77
چکیده انگلیسی89.
فهرست جداول
جدول1-1 تقسیم بندی انواع دیابت6
جدول2-1 درمان های پایین آورنده ی قند خون12
جدول3-1 آنتی اکسیدان های آنزیمی28
جدول4-1 آنتی اکسیدان های غیر آنزیمی29
فهرست نمودار ها
نمودار1-3 ارزیابی میزان گلوکز53
نمودار2-3 ارزیابی میزان کلسترول54
نمودار3-3 ارزیابی میزان تری گلیسرید55
نمودار4-3 ارزیابی میزان HDL56
نمودار5-3 ارزیابی میزان LDL57
نمودار6-3 ارزیابی میزان SGPT58
نمودار7-3 ارزیابی میزان SGOT59
نمودار8-3 ارزیابی میزان NO60
نمودار9-3 ارزیابی میزان SOD61
فهرست شکل ها و تصویر ها
شکل 1-1 موقعیت لوزالمعده در بدن6
شکل 2-1 اجزای سلولی پانکراس7
شکل 3-1 آناتومی پانکراس (لوزالمعده )7
شکل 4-1 روند تولید انسولین از پانکراس8
شکل 5-1 شکل مولکول انسولین9
شکل 6-1 آسیب چشمی رتینوپاتی دیابتی11
شکل7-1 روند وقوع استرس اکسیداتیو بر اثر هایپوکسی و دیابت13
شکل8-1 روندتاثیر گذاری دیابت ملیتوس واسترس اکسیداتیو برواکنش های درون سلولی17
شکل 9-1 گیاه گزنه خودرو41
شکل 10-1 مزرعه گیاه گزنه 43
شکل11-1 ساختمان شیمیایی اسید فرمیک 43
شکل 12-1 ساختمان شیمیایی فلاوونوئید 44
چکیده :
مقدمه: در بیماران مبتلا به دیابت خطر پیشرفت ضایعات عروقی وجود دارد که یکی از عوامل بسیار مهم و موثر در اتیولوژی آن را صدمات اکسیداتیو ناشی از رادیکال های آزاد و گونه های فعال اکسیژن می دانند و تقویت سیستم دفاع آنتی اکسیدانی در این بیماران می تواند تا حدودی مانع از ایجاد و پیشرفت این عوارض گردد. یکی از استراتژیهای مهم در درمان این گونه بیماری های متابولیک در جهان، آزمودن داروهای طب مکمل و شناسایی آثار بیوشیمیایی و فارماکولوژیکی آنها است.1
مواد و روش ها: سرم افراد نمونه یعنی تعداد 45 نفر از خانم های شرکت کننده در این طرح در ابتدا و انتهای 8هفته گرفته شد.که ترتیب گروه بندی افراد از این قرار است:1-گروه کنترل : که شامل 15 خانم بالای 50 سال و کاملا سالم مخصوصا از نظر ابتلا به دیابت.2- گروه دیابتیک: که شامل 15 نفر از خانم های دیابتیک نوع دو تحت پوشش انجمن دیابت شهرستان شاهرود بودند.3-گروه تحت در مان با گزنه: این خانم ها نیز به تعداد 15 نفر تحت درمان هشت هفته ای با عصاره گیاه گزنه قرار گرفتند. گروه کنترل تنها یکبار سرم شان مورد تحلیل آزمایشگاهی قرار گرفت و در تمام آزمایش ها و نتایج گروه کنترل با سایر نتایج گرو های بعدی مقایسه شد. گروه دیابتیک نیز به همین طریق و گروه تحت درمان با عصاره گزنه یکبار قبل شروع دوره درمان و یکبار در انتهای هفته ی هشتم یعنی پایان دوره درمان از آنها خون گیری به عمل آمد و فاکتور های مورد نظر بررسی شدند. برای اندازه گیری فاکتور های این تحقیق از روش های الایزا و فتومتریک بهره گرفته شده است .و همین طور برای تجزیه و تحلیل داده های این تحقیق از نرم افزار prism ،روش آماریone wey و تست Tuky test استفاده شده است.
نتایج: بر اساس نتایج یافت شده در این طرح ما شاهد آن هستیم که مصرف دو ماهه ی عصاره ی گیاه گزنه موجب تاثیر گذاری معنا داری بر روند استرس اکسیداتیو و فعال کردن سیستم دفاع آنتی اکسیدانی بیماران دیابتیک نوع دو علیه را دیکال های آزاد می شود.
نتیجه گیری : عصاره ی گیاه گزنه به طور مستقیم سبب افزایش معنا دار میزان آنزیم سوپر اکسید دسموتاز(SOD) شده که یکی از اصلی ترین آنزیم های سیستم دفاع آنتی اکسیدانی بدن می باشد و در مقابل یکی از فاکتورهای رادیکال آزاد تولید شده توسط سلول های بدن یعنی نیتریک اکساید(NO) را کاهش داده است.و همین طور عصاره ی گیاه گزنه سبب ایجاد تفاوت معنا داری در میزان فاکتورهای تری گلیسرید (TG)گلوکز(GLU)،HDL (لیپوپروتئین با چگالی بالا)، SGOT(آسپارتات آمینوترانسفراز)، SGPT(آلانین آمینو ترانسفراز) در بیماران دیابتیک نوع دو تحت درمان با عصاره ی گیاه گزنه شده است. اما در مورد فاکتورهای LDL (لیپوپروتئین با چگالی پایین) و کلسترولChol تفاوت معنا داری دیده نشد.
واژگان کلیدی : دیابت نوع 2 ، استرس اکسیداتیو ، گیاه گزنه، عصاره گیاه گزنه، سوپر اکسید دسموتاز (SOD)، نیتریک اکساید (NO)
فصل اول : کلیات
1-1- تاریخچه بیماری دیابت
دیابت در روزگار باستان شناخته شده بود و برخی پزشکان دوران باستان نشانه های آن را به خوبی توصیف و راه هایی برای درمان آن پیشنهاد کرده بودند . اولین سند به دست آمده درباره دیابت ، پاپیروسی مربوط به 1552 سال پیش از میلاد است که در سال 1862 میلادی در شهر باستانی تبس در مصر به دست آمده است . در این پاپیروس ، پزشکی مصری به شرح بیماری مرموزی پرداخته است که بیماران مبتلا به آن زیاد آب می نوشند و بیش از حد ادرار می کنند و آب بدنشان کم می شود و زودتر از بقیه مردم می میرند . اریتیوس ( 30-90 پس از میلاد ) ، پزشک یونانی ، در کنار پرادراری ، نشانه های دیگری از این بیماری ، از جمله تشنگی همیشگی و کاهش وزن را برشمرد . همچنین نام دیابت را که به معنای ” گذر کردن ” یا ” جریان پیدا کردن ” است . برای این بیماری برگزید . وی دیابت را پیامد آب شدن گوشت دست و پا و وارد شدن آن به ادرار می دانست . جالینوس ( 201-131 میلادی ) ،پزشک سرشناس ارتش روم ، بر این باور بود که این بیماری رازآلود از نارسایی کلیه ها پدید می آید . تا نزدیک به دو هزار سال ، همه پزشکان چنین نظری را درست می دانستند . دو پزشک بسیار حاذق و مشهور هندی در قرن پنجم میلادی ، با چشیدن ادرار بیماران ، به شیرین بودن آن پی بردند . مشهور است که آنها برای تشخیص بیماران به دستشویی ها توجه می کردند و اگر مورچه ها در آنجا جمع می شدند ، می فهمیدند که بیماری که در آن خانه زندگی می کند به دیابت مبتلا است . آنها برای اولین بار تشخیص دادند که بیماران دیابتی دو دسته اند ، دسته ای از آنها چاق و دسته ای لاغرند. همچنین دریافتند که کودکان مبتلا به دیابت عموما لاغر هستند . در قانون ابن سینا نیز به شیرین بودن ادرار بیماران دیابتی اشاره شده است . ابن سینا اولین پزشکی بود که به دو عارضه بسیار مشهور بیماری دیابت یعنی ناتوانی جنسی و گانگرن یا قانقاریا اشاره کرد و استفاده از گیاهان مختلف موثر در کاهش شدت بیماری دیابت را پیشنهاد نموده است . نوشته های ابن سینا تا صدها سال بدون تغییر در دانشکده های پزشکی مغرب زمین تدریس می شد .(مفید و همکاران، 1388)
در قرن شانزدهم ، پزشکی سوئیسی به نام فون هوهنهایم2 پس از جوشاندن ادرار بیماران دیابتی متوجه ذرات سفیدی گردید که به احتمال زیاد ، مواد قندی بود ولی او آنها را نمک پنداشت و چنین استدلال کرد که پرنوشی و پرادراری بیماران دیابتی ناشی از تجمع نمک در کلیه هاست . صد سال بعد در قرن هفدهم توماس ولس پزشک انگلیسی ، دوباره ادرار دیابتی ها را جوشاند و این بار شیرینی ماده سفید حاصله را تایید کرد و این حقیقت هزار ساله را که ادرار بیماران دیابتی شیرین است ، مجدداً اثبات نمود . در قرن هفدهم ، پزشکی به نام توماس سیدنهایم برای اولین بار به این حقیقت اشاره کرد که دیابت یک بیماری عمومی در تمام اعضای بدن است . در قرن هجدهم ، پزشک و فیلسوف انگلیسی به نام متیو دابسون ، برای اولین بار شرح داد که علاوه بر ادرار ، سرم بیماران دیابتی نیز شیرین است . در همین زمان جان روله لغت ملیتوس را که در زبان یونانی به معنای عسل است به نام دیابت افزود . آسیب شناسی ( پاتولوژی ) دقیق دیابت تا قرن نوزدهم میلادی به درستی روشن نمود . در سال 1875 ، کلود برنارد فیزیولوژیست شهیر ، گلیکوژن را به عنوان فرآورده سوخت و ساز گلوکز در کبد معرفی و این مفهوم را عرضه کرد که اختلال در سوخت و ساز گلوکز باعث بروز دیابت می شود . در سال 1869 ، پل لانگرهانس دانشمند بیست و دو ساله آلمانی ، جزایر لانگرهانس را کشف کرد . پژوهشگران دیگر ناهنجاری جزایر لانگرهانس را در کالبد شکافی بیماران دیابتی که جان باخته بودند ، مشاهده نمودند ، سپس در سال 1889 ، اسکار مینورسکی و جوزف ون مرینگ ، پژوهشگران فرانسوی نشان دادند که اگر لوزالمعده سگی را از بدنش بیرون آورند ، نشانه های دیابت پدیدار شده و سگ به زودی می میرد . (مفید و همکاران، 1388)
از آغاز سده بیستم میلادی این نظر مطرح شد که بیماران دیابتی دچار کمبود ماده ای هستند که لوزالمعده سالم می تواند آن را بسازد . ماده ترشح شده از سلول های بتای موجود در جزایر لانگرهانس ، انسولین خوانده شد که از لغت لاتینی اینسولا به معنای جزیره گرفته شده است . گیورگ زولزر ، دانشمند آلمانی ، در سال 1908 برای نخستین بار نشان داد که با تزریق افشره ای از لوزالمعده می توان ورود گلوکز به ادرار را کاهش داد . سپس در سال 1920 فردریک بنتینگ و دستیارش چارلز بست ، آزمایش های خود را برای یافتن ماده ای در افشره لوزالمعده که قند ادرار را در سگ دیابتی کاهش می دهد ، آغاز کردند . آنها از شیمیدانی به نام جیمز کلیپ برای تخلیص عصاره ( افشره ) لوزالمعده و استخراج انسولین خالص کمک گرفتند و سرانجام توانستند در سال 1921 پروتئین انسولین را از لوزالمعده به دست آورند و با تزریق آن به فردی چهارده ساله به نام لئونارد تامسون ( که در حال مرگ بود ) در تورنتوی کانادا ، تاثیر این پروتئین در کاهش قند ادرار و بهبود بیماران دیابتی را نشان دهند . تامسون بهبود یافت و سال ها زندگی کرد . تا آن زمان ، بیماران دیابتی ، به خصوص بیماران دیابت نوع یک ، خیلی زود در اثر عوارض بیماری می مردند . این کشف انقلابی بزرگ در درمان دیابت به شمار می رفت . بنتینگ و جان مک لوید ( شخصی که آزمایشگاه خود را در اختیار بنتینگ گذاشته بود ) به پاس کشف بزرگ و تاریخی شان مفتخر به دریافت جایزه نوبل پزشکی در سال 1923 شدند . آنها جایزه خود را با چارلز بست و جیمز کلیپ تقسیم کردند .
در سال 1930 ، دانشمندی آرژانتینی متوجه شد که مصرف بعضی از قرص های سولفامید باعث کاهش قند خون می شود . این کشف مورد توجه واقع نشد تا اینکه در اوج جنگ جهانی دوم ، یک پزشک نظامی فرانسوی به نام لوباتیه ، هنگام درمان بیماران مجروح جنگی با آنتی بیوتیک سولفامید متوجه شد که قند خون آنها کاهش می یابد و این آغاز مصرف گروهی از داروهای کاهنده قند خون بود که هنوز در بازار دارویی وجود دارند و انواع جدیدی از آنها نیز عرضه شده و همان گروه سولفونیل اوره های معروفند . در دهه 1950 ، دانشمندان آمریکایی دسته دیگری از داروهای خوراکی را که نوع جدید آن به گلوکوفاژ یا متفورمین مشهور است ، کشف کردند . این داروهای خوراکی در درمان دیابت نوع دو کاربرد دارند . در اواخر دهه 1960 ، یک پزشک ایرانی به نام دکتر شموئیل رهبر ، هموگلوبین قنددار شده یا گلیکوزیله را که به هموگلوبین Alc مشهور است ، کشف نمود که با اندازه گیری آن معدل قند خون سه ماه بیماران دیابتی تعیین می گردد . کشف این هموگلوبین انقلاب بزرگی در پیگیری نحوه کنترل قند و درمان بیماران دیابتی به وجود آورد . با پیشرفت تکنولوژی ، به جای انسولین حیوانی ( مانند انواع گاوی ، خوکی و اسبی ) که به مقدار کم و محدود تولید می شد و ممکن بود در انسان تولید آلرژی نماید ، انسولین نوترکیب انسانی از تزریق ژن سازنده انسولین به باکتری ها به دست آمد . البته این پایان راه بیماری دیابت نیست . ما نیز چون شما امیدواریم روزی با عرضه روش های درمانی نوین برای درمان قطعی دیابت ، این داستان به پایان خوش خود برسد و طومار این بیماری برای همیشه بسته شود .(مفید و همکاران، 1388)
1-1- 1- تعریف دیابت ملیتوس
دیابت کلمه ای است با ریشه یونانی ، شامل دو بخش dia به معنی میان و خلال و betes ( از ریشه bainein ) به معنای عبور ، این لفظ در پزشکی برای مجموعه ای از بیماری ها به کار می رود که وجه اشتراک آنها پر ادراری بیمار است . 3
1-1-2- تقسیم بندی دیابت

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

تقسیم بندی دیابت ملیتوس بر اساس روندهایی است که باعث ایجاد قندخون بالا می شود دو گروه عمده دیابت ملیتوس به عنوان نوع یک و نوع دو نام گذاری شده اند . دیابت ملیتوس نوع یک خود به دو گروه A و B تقسیم می شود . گروه 1A که اکثریت بیماران مبتلا به دیابت نوع یک را شامل می شود ، در اثر تخریب خود ایمنی سلول های بتا ایجاد شده و منجر به کمبود انسولین می گردد. دیابت ملیتوس نوع 1B فاقد نشانگرهای ایمنی است که بر تخریب خود ایمنی سلول های بتا دلالت می نماید . این بیماران از طریق مکانیسم های ناشناخته ای دچار کمبود انسولین می شوند و مستعد ابتلا به کتواسیدوز دیابتی هستند . تعداد نسبتاً کمی از بیماران مبتلا به دیابت ملیتوس نوع یک در گروه 1B قرار می گیرند . (الوین پاور سی 2005)
1-1- 3- تعریف دیابت ملیتوس نوع دو
دیابت ملیتوس نوع دو شامل گروه ناهمگونی از اختلالات است که با درجات متفاوتی از مقاومت به انسلولین ، اختلال ترشح انسولین ، افزایش تولید گلوکز همراهند . قبل از بروز دیابت ملیتوس نوع دو ، دوره ای از تنظیم غیر طبیعی قند خون وجود دارد که طی آن گلوکز خون افزایش می یابد ولی این افزایش در حد ایجاد بیماری دیابت نیست . اگر این افزایش گلوکز در حالت ناشتا رخ دهد ، به این افزایش در حد ایجاد بیماری دیابت نیست . اگر این افزایش گلوکز در حالت ناشتا رخ دهد ، به آن اختلال گلوکز ناشتا (IFG)می گویند و اگر اختلال در گلوکز خون به دنبال صرف غذا رخ دهد تحت عنوان اختلال تحمل گلوکز (IGT) نامیده می شود . (هراتی،1385)
نکته قابل توجه این است که برخی افراد ، دیابت نوع دو را دیابت خفیف می نامند . به یاد داشته باشید که ” دیابت خفیف ” وجود ندارد . تمام افراد مبتلا به انواع دیابت اگر به طور دقیق درمان نشوند و همواره قند خون آنها بالا باشد ، دچار عوارض مخرب دیابت خواهند شد .(هراتی،1385)
جدول 1-1 تقسیم بندی انواع دیابت
1- دیابت نوع یک . تخریب سلول های بتای لوزالمعده ( پانکراس ) منجر به کمبود مطلق انسولین می شود . دیابت نوع یک به دو گروه تقسیم می شود :
A. به واسطه ایمنی ( تخریب خود ایمنی سلول های بتا )
B. به علت نامشخص
2- دیابت نوع دو . از حالت غالب مقاومت به انسولین همراه با کمبود نسبی انسولین تا حالت غالب نقص ترشحی انسولین همراه با مقاومت به انسولین متغیر است .
3. انواع دیگر دیابت :
الف. نقایص ژنتیکی عملکرد سلول های بتای لوزالمعده : شامل دیابت جوانان با شروع در دوران بلوغ (MODY) که الگوی وراثت غالب داشته و با شروع زودرس اختلال ترشح انسولین و ایجاد قندخون بالا همراه است .
اختلال در ماده وراثتی میتوکندری ها و نقص در تبدیل پیش ساز انسولین به انسولین ، از دیگر علل نادر ایجاد دیابت در اثر نقایص ژنتیکی هستند .
ب. نقایض ژنتیکی عملکرد انسولین
جو بیماری های بخش برون ریز لوزالمعده : التهاب لوزالمعده ( پانکراتیت ) ، برداشتن لوزالمعده ( پامگراتکتومی ) ، سرطان لوزالمعده ، بیماری فیبروز کیستیک ، بیماری هموکروماتوز ، سفت شدن بافت لوزالمعده ( فیبروز پانکراس )
د. اختلالات غدد درون ریز : بیماری آکرومگالی ، سندرم کوشینگ ، گلوکاگونوم ، فئوکروموسیتوم ، پرکاری تیروئید ، سوماتواستاتینوم ، آلدوسترونوم
ه. داروها و مواد شیمیایی : واکور ، پنتامیدین ، اسید نیکوتینیک ، کورتیکواستروئیدها ، دیازوکساید ، آگونیست های بتا آدرنرژیک ، تیازیدها ، فنی توئین ، اینتروفرون آلفا ، مهار کننده پروتئاز ، کلوزاپین ، مسدود کننده های بتا .
و. عفونت ها : سرخجه مادرزادی ، سایتومگالوویروس ، کوکساکی
ز. سایر سندرم های ژنتیکی که گاهی با دیابت همراه هستند ، مانند سندرم داون ، سندرم کلاین فلتر ، سندرم ترنر ،و …
4. دیابت ملیتوس حاملگی
1-1-4- کالبد شناسی و عملکرد لوزالمعده

شکل 1-1 موقعیت لوزالمعده در بدن
لوزالمعده یا پانکراس غده ای است به رنگ سفید متمایل به خاکستری که طول آن در حدود پانزده تا بیست سانتی متر می باشد . وزن آن در فرد بالغ حدود هفتاد و پنج تا صد گرم است جایگاه آن از اولین قسمت روده کوچک تا نزدیک ناف طحال در پشت معده است. (هراتی،1385)
لوزالمعده از نظر آناتومی سه قسمت دارد . سر پانکراس در قسمت c شکل دئودنوم (بخش اول روده کوچک ) و دوم پانکراس در مقابل ناف طحال قرار دارد .
شکل 2-1 اجزای سلولی پانکراس
پانکراس از بیرون توسط کپسولی از بافت همبند پوشیده شده که استطاله هایی از آن به درون غده نفوذ کرده و آن را به بخش های کوچک تری به نام لوبول تقسیم می کند . متابولیسم کربوهیدرات ها ، لیپیدها و پروتئین ها در کنترل و تنظیم خیلی دقیق بوده و این اعمال به وسیله هورمون های ترشح شده از لوزالمعده صورت می گیرند . لوزالمعده دارای دو نوع غده مترشحه کاملاً متمایز است ؛‌یکی غده های برون ریز با ساختمان خوشه ای که ترشحات خود را برای کمک به هضم مواد غذایی در دوازدهه می ریزد و دیگری غده ای درون ریز که از حدود یک میلیون خوشه میکروسکوپی سلولی موسوم به جزایر لانگرهانس تشکیل شده است . جزایر لانگرهانس که در تمام بافت لوزالمعده پراکنده اند مجموعه هایی متشکل از چهار نوع سلول مترشحه آلفا ، بتا ، دلتا و PP با وظایف متفاوتند .(مفید و همکاران،1388)
شکل 3-1 آناتومی پانکراس (لوزالمعده )
1-1- 5-انسولین
هورمون ها موادی شیمیایی هستند که در بدن ساخته شده و هر کدام برای تنظیم دسته ای از فعالیت های حیاتی انسان ضروری هستند . انسولین هورمونی است که توسط سلول های بتای جزایر لانگرهانس لوزالمعده تولید می شود و میزان قند خون را کاهش می دهد .4
شکل 4-1- روند تولید انسولین از پانکراس
برای اولین بار در سال 1921 به وجود انسولین در عصاره جدا شده از جزایر لانگرهانس پی برده شد و سرعت اثرات آن در کاهش قند خون شناسایی گردید و پس از مدت کوتاهی انسولین گاو و خوک در درمان بیماری قند در انسان مورد استفاده قرار گرفت . انسولین نخستین پروتئینی بود که خواص هورمونی آن شناخته و به صورت کاملاً خالص و متبلور تهیه شده و نوع و ردیف اسیدهای آمینه آن تعیین و به طور مصنوعی تولید شد . همچنین اولین هورمونی بود که پروتئین پیش ساز آن شناخته شد و بالاخره اولین پروتئینی بود که به کمک روش های تولید DNA نوترکیب 1 برای مصارف تجاری تهیه شد .(الوین پاور سی 2005)
شکل 5-1 شکل مولکول انسولین
1-1- 6- عملکرد انسولین
پس از ترشح انسولین به داخل سیستم وریدی باب تقریباً‌ پنجاه درصد آن به وسیله کبد تخریب می شود . انسولینی که از کبد عبور می کند وارد گردش خون سیستمیک شده و به گیرنده های خود در نقاط هدف متصل می شود . اتصال انسولین به این گیرنده باعث ایجاد اثرات انسولین می شود . این اثرات که شامل تسهیل جذب گلوکز به وسیله عضلات اسکلتی و بافت چربی است . اهمیت زیادی دارد . فعال شدن مسیرهای ارسال پیام از طریق گیرنده انسولین سبب القای سنتز (تولید ) گلیکوژن ، سنتز پروتئین ، سنتز لیپیدها و تنظیم ژن های مختلفی می شود که در سلول های پاسخ دهنده به انسولین وجود دارند .5
تعادل دقیقی بین تولید گلوکز به وسیله کبد و جذب و مصرف گلوکز در قسمت های محیطی بدن وجود دارد . انسولین مهمترین عامل تنظیم کننده این تعادل متابولیک است و تاثیر سایر عوامل مانند عوامل عصبی و هورمون ها (مثل گلوکاگون ) سبب تنظیم جامع تر تامین و مصرف گلوکز می شود . (آراجو و همکاران،2011)
در حالت ناشتا ، پایین بودن سطح انسولین تولید گلوکز در کبد را تشدید کرده و به این ترتیب تولید گلوکز افزایش می یابد . گلوکاگون نیز تولید گلوکز در کبد و کلیه را افزایش می دهد . پایین بودن سطح انسولین باعث کاهش تولید گلیکوژن و کاهش جذب گلوکز در بافت های حساس به انسولین می گردد . پس از مصرف غذا ، حجم زیاد گلوکزی که وارد بدن می شود مقدار انسولین را بالا برده و گلوکاگون را کاهش می دهد و در نتیجه روندهایی که قبلاً، ذکر شد معکوس می گردد ، یعنی تولید گلیکوژن و جذب گلوکز در بافت های حساس به انسولین افزایش می یابد و تولید گلوکز در کبد و کلیه مهار می گردد . قسمت اعظم گلوکزی که پس از مصرف غذا وارد بدن شده است به واسطه انسولین به وسیله عضلات اسکلتی جذب می شود . سایر بافت ها و مهمتر از همه مغز از گلوکز به صورت غیر وابسته به انسولین استفاده می کنند .6 (برینک، 1997)
1-1-7- عوارض حاد دیابت
عوارض دیابت به دو دسته حاد و مزمن تقسیم می شوند .
عوارض حاد دیابت ملیتوس عبارتند از :
1. کتواسیدوز دیابتی
2. وضعیت هیپراسمولار غیر کتونیک (NKHS)
3. هیپوگلیسمی (کاهش غیر طبیعی سطح قند خون به علت مصرف زیاد انسولین یا استفاده از داروهای کاهنده قند خون )
عوارض حاد دیابت . کتواسیدوز دیابتی (DKA) و وضعیت هیپراسمولار غیر کتونیک (NKHS) عوارض حاد دیابت را تشکیل می دهند . کتواسیدوز دیابتی عمدتاً در افراد مبتلا به دیابت نوع یک مشاهده می شود و وضعیت هیپراسمولار غیر کتونیک در افراد مبتلا به دیابت نوع دوم رخ می دهد . این هر دو اختلال به طور کامل یا نسبی با کمبود انسولین ، کاهش حجم و تغییر وضعیت روانی بیمار همراهند . کتواسیدوز دیابتی و وضعیت هیپراسمولار غیر کتونیک در امتداد روند افزایش قند خون با یا بدون کتوز به وجود می آیند . هر دو اختلال مذکور در صورتی که به سرعت تشخیص داده و درمان نشوند با عوارض بالقوه خطرناکی همراه خواهند بود .(برینک اس جی 1997)
1-1- 8- عوارض مزمن دیابت
عوارض مزمن دیابت شامل موارد زیر است :
– آسیب چشم (رتینوپاتی )
– آسیب کلیه (نفروپاتی )
– آسیب اعصاب (نوروپاتی )
– افزایش فشار خون
– بیماریهای عروق کرونر
– بیماری های عروق محیطی
– بیماری های عروق مغزی
– فلج معده یا گاستروپارزی
– اختلال عملکرد جنسی
– تغییرات پوستی
– عفونت
عوارض مزمن را می توان به دو دسته عروقی و غیر عروقی تقسیم کرد . عوارض عروقی دیابت نیز خود به دو دسته درگیری عروق کوچک (رتینوپاتی ، نوروپاتی ، نفروپاتی ) و درگیری عروق بزرگ (بیماری سرخرگ های کرونر ، بیماری عروق محیطی ، بیماری عروق مغز ) تقسیم می شوند عوارض غیر عروقی شامل مشکلاتی مانند گاستروپارزی (فلج معده ) ، اختلال عمل جنسی و تغییرات پوستی استدرمان دیابت نوع دودر بیست تا پنجاه درصد بیمارانی که به تازگی دیابت نوع دو در آنها تشخیص داده شده است عوارض دیابت وجود دارند . در مجموع ، کاهش عوامل خطرساز قلبی عروقی در این بیماران اهمیت بسیاری دارد زیرا اختلالات قلبی عروقی شایع ترین علت مرگ در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو است .(برینک اس جی 1997)
شکل 6-1 آسیب چشمی رتینوپاتی دیابتی
1-1- 9- درمان دیابت نوع دو
جدول 2-1 درمان های پایین آورنده قند خون
دارونحوه اثرمثالکاهش HbA1cمزیت عارضهممنوعیتسولفونیل اوره ها افزایش انسولینکلروپروپامید (نسل 1 ) گلیپیزاید (نسل 2 )1 تا 2 درصدکاهش قند خون ناشتاهیپرگلیسمی ، افزایش وزن ، افزایش بیش از حد انسولین بیماری کبدی ، بیماری کلیویبیگوانیدها کاهش تولید گلوکز در کبد ، افزایش مصرف گلوکز ، کاهش مقاومت به انسولین متفورمین1 تا 2 درصدکاهش وزن ، بهبود وضعیت ، چربی ، عدم ایجاد هیپوگلیسمی اسیدوز لاکتیک ، اسهال ، تهوعکراتینین سرم بیش از 5/1 در آقایان و بیش از 4/1 در خانم ها ، رادیوگرافی با ماده حاجب ، ناخوشی شدید ، اسیدوزمهار کننده آلفا گلوکوزیدازکاهش جذب گلوکزآکاربوز5/0تا 1 درصدعدم ایجاد هیپوگلیسمی نفخ ، افزایش آنزیم های کبدیبیماری کبدی ، بیماری کلیویتیازولیدیندیون ها کاهش مقاومت به انسولین ، افزایش مصرف گلوکزروزیگلیتازون1 تا 2 درصدکاهش نیاز به انسولین و سولفونیل اوره ها ، کاهش تری گلیسرید نیاز به کنترل مکرر از نظر آسیب به کبدبیماری کبدی ، نارسایی مزمن قلبیاگزناتیدکاهش سرعت تخلیه معدهآمپول اگزناتیدنامشخص هیپوگلیسمیتهوعدر این باره تحقیقات بالینی درازمدت صورت نگرفته است گلیپتین مهار کننده آنزیمسیتاگلیپتین و ویلداگلیپتیننامشخص هیپوگلیسمی و کاهش وزن نمی دهد تهوع و استفراغ و کاهش وزنتحقیقات بالینی ضرورت دارد تغذیه و ورزش کاهش مقاومت به انسولین رژیم کم کالری و کم چربی ، ورزش1 تا 2 درصدبهبود سلامتیاحتمال کم موفقیت دراز مدت-1-2- تعریف استرس اکسیداتیو :
تولید فزاینده گونه های واکنشی و برداشت ناکارآمد آن ها از محیط سلولی منجر به رخدادشرایطی به عنوان استرس اکسیداتیو می شود. برای اولین بار درسال 1985 اصطلاح استرس اکسیداتیو به عنوان اخلال در تعادل آنتی اکسیدانی- اکسیدان تعریف شد که این عدم تعادل موجب افزایش تولید اکسیدان در بدن می شود. اگرچه این تعریف بطور گسترده ای در دو دهه اخیر مورد استفاده قرارگرفته است اما به احتمال زیاد در آینده مورد تغییر و اصلاح قرار خواهد گرفت 7.(بریتیئس و همکاران، 1999) در یک راستا ،پیشنهاد شده است که این اصطلاح باید به صورت زیر تعریف شود:
اخلال در پیام دهی ردوکسی و کنترل.بدون توجه به این که تعاریف جدید مقبولیت عمده ای را بدست می آورد یا نه، می توان پیش بینی کرد که تعریف استرس اکسیداتیو همزمان با پیشرفت زمینه های بیولوژیکی در آینده متحمل اصلاحات و تغییرات زیادی قرار خواهدگرفت .کمی سازی استرس اکسیداتیو چالش عمده ای است که منجر به شکل گیری تعداد زیادی از رویکردهای روش شناختی شده است. اگرچه تعدادی از رویکردهای روش شناختی منجر به افزایش فهم ما از استرس اکسیداتیو در سیستم های بیولوژی شده است تعدادی از رویکردها به درستی مورد استفاده قرار نگرفته اند و نتایج گمراه کننده ای را به دست داده اند.(بریتیئس و همکاران،1999)
شکل7-1 روند وقوع استرس اکسیداتیو بر اثر هایپوکسی و دیابت
1-2-1- شاخص های ارزیابی استرس اکسیداتیو:
بدون توجه به اینکه استرس اکسیداتیو چگونه تعریف می شود تداوم محیط اکسیدانی موجب تغییر مولکول های سلولی می شوند. یک روش رایج برای ارزیابی استرس اکسیداتیو در سیستم های بیولوژیکی مستلزم ان است که افزایش یا کاهش در یک شاخص که به استرس اکسیداتیو پاسخ می دهد را ارزیابی کنیم. بطور کلی، شاخص های معتبر استرس اکسیداتیو از ویژگی های زیر برخوردارند.8 (بلمور و همکاران،2009)
1)از لحاظ شیمیایی منحصر به فرد و قابل کشف هستند.
2)درطی دوره های استرس اکسیداتیو افزایش یا کاهش می یابند.
3)از نیمه عمر نسبتا طولانی برخوردارند.
4)تحت تاثیر فرایندهای سلولی دیگر(برای مثال چرخه سلولی،متابولیسم انرژی و غیره)قرار نمی گیرند.
شاخص های زیادی که یک یا چند ضابطه فوق را دارند شناسایی شده اند و تکنیک هایی برای اندازه گیری این شاخص ها گزارش شده است(4،5،6). در طی دوره های استرس اکسیداتیو ، اکسیدان ها بر دفاع آنتی اکسیدانی در سلول غلبه می کنند و آسیب های سازنده و ساختاری سلولی را موجب می شوند. بنابراین، استرس اکسیداتیو در سیستم بیولوژیکی اغلب با 4 طبقه از پارامترهای زیر سنجیده می شوند(بلومر و همکاران،2009)
1-افزایش تولید گونه های اکسیژن و فعال نیتروژن
2-کاهش آنتی اکسیدان های غیر آنزیمی محلول در چربی یا محلول در آب

دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید